انواع پشه در کشورهای مختلف جهان

تا حالا شده نصف شب صدای وزوز یک پشه را کنار گوشت بشنوی و درست وقتی می‌خواهی بخوابی، ناگهان احساس کنی یک موجود کوچک تصمیم گرفته تمام شب را برای تو به کابوس تبدیل کند؟!

چراغ را روشن می‌کنی، دنبال پشه می‌گردی، چند دقیقه اتاق را زیرورو می‌کنی و درست وقتی فکر می‌کنی پشه را پیدا کرده‌ای، ناگهان ناپدید می‌شود!

اما یک سؤال جالب وجود دارد: آیا همه پشه‌ها همین‌قدر مزاحم هستند؟ آیا پشه‌ای که در ایران زندگی می‌کند با پشه‌ای که در آفریقا، ژاپن، آمریکا یا استرالیا وجود دارد، تفاوت دارد؟ اصلاً پشه‌ها در کشورهای مختلف چه کارهایی انجام می‌دهند و چرا بعضی از آن‌ها می‌توانند بیماری‌های خطرناکی را به انسان منتقل کنند؟

شاید باورت نشود، اما بیش از 3700 گونه مختلف پشه در جهان وجود دارد! البته همه این پشه‌ها خطرناک نیستند و همه آن‌ها هم انسان را نیش نمی‌زنند. بعضی از پشه‌ها بیشتر به سراغ حیوانات می‌روند، بعضی در روز فعالیت می‌کنند، بعضی شب‌ها به دنبال غذا می‌گردند و بعضی دیگر حتی می‌توانند در انتقال بیماری‌های جدی نقش داشته باشند.

پس اگر می‌خواهی بدانی انواع پشه در جهان کدام‌اند، پشه‌ها چه می‌کنند، چرا انسان را نیش می‌زنند و کدام پشه خطرناک‌تر است، تا انتهای این مقاله همراه ما باش!

پشه یک حشره کوچک، بال‌دار و خون‌خوار در بعضی مراحل تغذیه‌ای زندگی خود است که تقریباً در بیشتر نقاط جهان زندگی می‌کند. این حشره معمولاً در محیط‌های مرطوب، مناطق گرم، کنار آب‌های راکد، باغ‌ها، جنگل‌ها و حتی داخل خانه‌ها دیده می‌شود.

یکی از دلایل فراوانی پشه‌ها این است که برای تولیدمثل به مقدار نسبتاً کمی آب نیاز دارند. حتی یک ظرف کوچک پر از آب، زیرگلدانی، لاستیک قدیمی یا سطل رهاشده در حیاط می‌تواند به محل مناسبی برای تخم‌گذاری بعضی از پشه‌ها تبدیل شود.

شاید جالب باشد بدانید که پشه‌ها فقط در کشورهای گرم و استوایی زندگی نمی‌کنند. این حشرات در کشورهای سردتر مانند آلمان، کانادا و بخش‌هایی از شمال اروپا هم دیده می‌شوند. البته نوع پشه، تعداد آن‌ها و میزان فعالیتشان به شرایط آب‌وهوایی و محیط زندگی بستگی دارد.

این یکی از پرتکرارترین سؤال‌هایی است که مردم درباره پشه‌ها در گوگل جست‌وجو می‌کنند!

واقعیت این است که همه پشه‌ها خون نمی‌خورند. پشه‌های نر معمولاً از شهد گل‌ها و مواد قندی گیاهان تغذیه می‌کنند. پشه‌های ماده هم در بیشتر مواقع از شهد گیاهان استفاده می‌کنند، اما برای تولید تخم در بسیاری از گونه‌ها به مواد مغذی موجود در خون نیاز دارند.

به همین دلیل است که وقتی یک پشه انسان را نیش می‌زند، معمولاً با یک پشه ماده طرف هستیم!

پشه ماده با استفاده از اندام مخصوص دهان خود پوست را سوراخ می‌کند و خون می‌مکد. هنگام نیش زدن، مقداری بزاق وارد پوست می‌شود و همین موضوع می‌تواند باعث واکنش بدن، خارش، قرمزی و ورم محل نیش شود.

پشه‌ها با کمک حسگرهای مختلف می‌توانند نشانه‌هایی مانند موارد زیر را تشخیص دهند:

- دی‌اکسید کربنی که هنگام نفس کشیدن بیرون می‌دهیم.

- بوی طبیعی بدن و ترکیبات موجود روی پوست.

- گرمای بدن انسان.

- رطوبت و برخی نشانه‌های شیمیایی محیط.

بنابراین اگر در یک اتاق پنج نفر حضور داشته باشند، ممکن است پشه بیشتر به سراغ یک نفر برود و بقیه تقریباً از حمله آن در امان بمانند!

اگر تصور می‌کنی همه پشه‌ها یک شکل هستند و فقط اندازه و رنگ آن‌ها فرق می‌کند، باید بگویم سخت در اشتباهی. بعضی از پشه‌ها راه‌راه هستند، بعضی بدن تیره دارند، بعضی در روز نیش می‌زنند و بعضی دیگر شب‌ها فعال‌تر هستند.

 

این پشه در مناطق مختلفی از جهان مشاهده می‌شود، از جمله:

- برزیل و دیگر کشورهای آمریکای جنوبی

- هند و بخش‌هایی از جنوب آسیا

- تایلند و اندونزی

- کشورهای آفریقایی

- برخی مناطق اروپایی و مدیترانه‌ای

یکی از ویژگی‌های جالب پشه آئدس این است که می‌تواند در آب‌های جمع‌شده داخل ظروف کوچک، لاستیک‌ها، گلدان‌ها و وسایل رهاشده تخم‌گذاری کند. یعنی برای تکثیر این پشه همیشه به یک دریاچه یا تالاب بزرگ نیاز نیست!

 

این پشه معمولاً در طول روز فعالیت دارد و می‌تواند انسان را در فضای باز نیش بزند. باغ‌ها، حیاط خانه‌ها، پارک‌ها و محیط‌های دارای آب راکد از مکان‌های مناسب برای زندگی و تکثیر آن هستند.

پشه ببر آسیایی می‌تواند ناقل ویروس‌هایی مانند دنگی و چیکونگونیا باشد و در شرایط مناسب در انتقال زیکا نیز نقش داشته باشد.

نکته جالب این است که این پشه به‌خوبی با محیط‌های شهری سازگار شده است. به همین دلیل حتی در محله‌های مسکونی و باغ‌های کوچک هم ممکن است آن را پیدا کنید.

 

وقتی صحبت از پشه‌های خطرناک جهان می‌شود، نمی‌توان از پشه آنوفل چشم‌پوشی کرد. پشه آنوفل یکی از مهم‌ترین ناقلان بیماری مالاریا است. مالاریا یک بیماری انگلی است که از طریق نیش پشه ماده آلوده از گروه آنوفل به انسان منتقل می‌شود. این پشه در مناطق مختلفی از جهان وجود دارد، اما اهمیت آن در کشورهای دارای انتقال مالاریا بیشتر است.

از جمله مناطق مهم حضور پشه‌های ناقل مالاریا می‌توان به این مناطق اشاره کرد:

- کشورهای آفریقای زیر صحرا

- بخش‌هایی از هند

- پاکستان

- افغانستان

- برخی کشورهای جنوب شرق آسیا

- بخش‌هایی از آمریکای جنوبی

 

احتمالاً یکی از آشناترین انواع پشه برای بسیاری از مردم همین پشه است. پشه کولکس در کشورهای مختلف جهان زندگی می‌کند و در بسیاری از مناطق شهری و روستایی دیده می‌شود. این پشه معمولاً در نزدیکی آب‌های راکد، جوی‌ها، آب‌های جمع‌شده و محیط‌های مرطوب تکثیر می‌شود. پشه کولکس بیشتر در ساعات غروب، شب و نزدیک صبح فعالیت دارد.

برخی گونه‌های این پشه می‌توانند ناقل بیماری‌های زیر باشند:

- ویروس نیل غربی

- آنسفالیت ژاپنی

- برخی انواع فیلاریازیس لنفاوی

- ویروس اوسوتو در برخی مناطق

 

این گروه از پشه‌ها در مناطق مختلفی از جهان، از جمله اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکا وجود دارند. برای مثال، گونه Culex pipiens در بسیاری از مناطق اروپا و محیط‌های شهری شناخته شده است.

 

همه پشه‌ها در خیابان‌ها، خانه‌ها و محله‌های شلوغ زندگی نمی‌کنند.بعضی از انواع پشه بیشتر در جنگل‌ها، مناطق سرسبز و محیط‌های طبیعی دیده می‌شوند.این پشه‌ها ممکن است از انسان، پرندگان، میمون‌ها یا دیگر حیوانات خون‌خواری کنند. برخی گونه‌های جنگلی می‌توانند در انتقال بیماری‌هایی مانند تب زرد نقش داشته باشند.

در مناطق جنگلی آفریقا و آمریکای جنوبی، ارتباط میان انسان، حیوانات و پشه‌ها می‌تواند چرخه انتقال بعضی بیماری‌ها را شکل دهد. به همین دلیل افرادی که به جنگل‌های گرمسیری سفر می‌کنند باید بیشتر مراقب نیش پشه باشند.

حالا می‌خواهیم ببینیم پشه‌ها در کشورهای مختلف چه شرایطی دارند و کدام گونه‌ها بیشتر شناخته شده‌اند. یک نکته مهم را فراموش نکنید: این تقسیم‌بندی به معنی وجود انحصاری یک گونه در یک کشور نیست. بسیاری از پشه‌ها در چندین کشور و حتی چند قاره زندگی می‌کنند.

 

گزارش‌های بهداشتی ایران از شناسایی پشه آئدس در برخی مناطق جنوبی کشور و بعضی نقاط دیگر خبر داده‌اند. وضعیت پراکندگی این پشه ممکن است در طول زمان تغییر کند؛ بنابراین برای اطلاع از مناطق درگیر باید گزارش‌های جدید وزارت بهداشت را بررسی کرد.

 

شاید فکر کنید آلمان به دلیل زمستان‌های سرد، کشور مناسبی برای زندگی پشه‌ها نیست. اما این تصور کاملاً درست نیست!

در آلمان نیز گونه‌های مختلف پشه زندگی می‌کنند. پشه‌های کولکس از گونه‌های شناخته‌شده این کشور هستند. علاوه بر آن، پشه ببر آسیایی نیز در بخش‌هایی از آلمان مشاهده شده است. پشه ببر آسیایی به دلیل سازگاری با محیط‌های شهری توانسته است در برخی مناطق اروپا گسترش پیدا کند.

- در فصل‌های گرم سال فعال‌تر می‌شوند.

- در باغ‌ها، پارک‌ها و مناطق مرطوب دیده می‌شوند.

- بعضی گونه‌ها انسان را در طول روز نیش می‌زنند.

- برخی گونه‌ها می‌توانند در انتقال ویروس‌هایی مانند ویروس نیل غربی نقش داشته باشند.

بنابراین حتی اگر در یک کشور اروپایی زندگی می‌کنید، نباید تصور کنید که از نیش پشه کاملاً در امان هستید.

ژاپن نیز میزبان گونه‌های مختلف پشه است. یکی از گونه‌های شناخته‌شده این کشور پشه آئدس ژاپنی است. این پشه علاوه بر ژاپن، در بخش‌هایی از کره جنوبی، چین، روسیه، اروپا و آمریکای شمالی نیز مشاهده شده است. پشه‌های ژاپنی می‌توانند در محیط‌های طبیعی و شهری زندگی کنند و برخی از آن‌ها در انتقال ویروس‌هایی مانند ویروس نیل غربی توانایی دارند.

هند به دلیل جمعیت زیاد، تنوع آب‌وهوایی و وجود مناطق گرم و مرطوب، شرایط مناسبی برای زندگی برخی گونه‌های پشه دارد.از مهم‌ترین پشه‌های این کشور می‌توان به آئدس، آنوفل و کولکس اشاره کرد. پشه آئدس در انتقال بیماری دنگی و چیکونگونیا اهمیت دارد. پشه آنوفل نیز یکی از ناقلان مهم مالاریا است. در بعضی مناطق هند، پشه‌ها به دلیل بارندگی‌های موسمی و ایجاد آب‌های راکد افزایش پیدا می‌کنند.

آفریقا یکی از مهم‌ترین مناطق جهان از نظر بیماری مالاریاست. در بسیاری از کشورهای آفریقایی، گونه‌های مختلف پشه آنوفل در انتقال مالاریا نقش دارند. کشورهایی مانند نیجریه، جمهوری دموکراتیک کنگو، اوگاندا و موزامبیک از جمله کشورهایی هستند که بار بیماری مالاریا در آن‌ها اهمیت زیادی دارد. البته تمام پشه‌های آفریقا ناقل بیماری نیستند. برخی از پشه‌ها فقط از شهد گیاهان و منابع غذایی طبیعی استفاده می‌کنند و برخی دیگر ممکن است انسان یا حیوانات را نیش بزنند، بدون اینکه بیماری خاصی منتقل کنند.

برزیل یکی از کشورهایی است که پشه آئدس در آن اهمیت زیادی دارد. این پشه در انتقال بیماری دنگی، زیکا و چیکونگونیا نقش دارد. آب‌وهوای گرم، محیط‌های شهری و وجود ظروف دارای آب راکد می‌توانند شرایط مناسبی برای تکثیر این پشه ایجاد کنند. در بعضی فصل‌ها، افزایش تعداد پشه آئدس باعث افزایش خطر انتقال بیماری دنگی می‌شود.

در ایالات متحده آمریکا بیش از 200 نوع پشه زندگی می‌کنند. از میان آن‌ها، گروه‌های آئدس، آنوفل و کولکس اهمیت بهداشتی بیشتری دارند. یکی از بیماری‌های شناخته‌شده مرتبط با پشه‌ها در آمریکا، ویروس نیل غربی است که بعضی گونه‌های کولکس می‌توانند آن را منتقل کنند. پشه‌ها در آمریکا هم در شهرها و هم در مناطق روستایی و طبیعی زندگی می‌کنند.

استرالیا نیز گونه‌های متنوعی از پشه دارد. در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری این کشور، پشه‌ها می‌توانند در انتقال برخی بیماری‌ها نقش داشته باشند. بعضی گونه‌های آئدس در انتقال ویروس‌هایی مانند دنگی و چیکونگونیا اهمیت دارند. همچنین در برخی مناطق استرالیا، بیماری ویروس رودخانه راس از طریق پشه‌ها منتقل می‌شود.

 

این سؤال یکی از جذاب‌ترین بخش‌های دنیای پشه‌هاست! اگر منظور از خطرناک‌ترین پشه، گونه‌ای باشد که در انتقال بیماری‌های انسانی اهمیت زیادی دارد، پشه آنوفل یکی از مهم‌ترین گزینه‌هاست؛ زیرا ناقل انگل مالاریاست.

از طرف دیگر، پشه Aedes aegypti نیز به دلیل انتقال بیماری‌هایی مانند دنگی، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد اهمیت بسیار زیادی دارد.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

هر پشه‌ای خطرناک نیست و هر نیش پشه‌ای باعث بیماری نمی‌شود. بعضی پشه‌ها فقط باعث خارش و ناراحتی می‌شوند. بعضی دیگر می‌توانند ناقل عوامل بیماری‌زا باشند. بنابراین خطر پشه به گونه آن، محل زندگی، وجود عوامل بیماری‌زا و شرایط انتقال بیماری بستگی دارد.

 

 

حتماً برای شما هم پیش آمده که پشه دست یا پای شما را نیش بزند و چند دقیقه بعد احساس خارش شدیدی داشته باشید. وقتی پشه ماده پوست را سوراخ می‌کند، مقداری بزاق وارد محل نیش می‌شود. سیستم ایمنی بدن این مواد را شناسایی می‌کند و ممکن است واکنش نشان دهد. در نتیجه محل نیش قرمز، متورم و خارش‌دار می‌شود.

چگونه خارش نیش پشه را کمتر کنیم؟ - محل نیش را با آب و صابون بشویید. - از کمپرس سرد برای کاهش خارش و ورم استفاده کنید. - تا حد امکان محل نیش را نخارانید. - در صورت نیاز از داروهای ضدخارش مناسب با توصیه داروساز استفاده کنید. اگر پس از نیش پشه دچار تب، سردرد شدید، درد قابل‌توجه بدن یا علائم غیرعادی شدید، به‌خصوص اگر در منطقه دارای بیماری‌های منتقل‌شونده توسط پشه هستید، برای بررسی پزشکی اقدام کنید.

 

حالا که با انواع پشه و خطرات احتمالی آن‌ها آشنا شدیم، وقت آن است که یاد بگیریم چطور از خودمان محافظت کنیم. خبر خوب این است که با چند کار ساده می‌توان تعداد زیادی از پشه‌ها را از محیط زندگی دور کرد.

1. آب‌های راکد را از بین ببرید. پشه‌ها برای تخم‌گذاری به آب نیاز دارند. بنابراین بهتر است:

- آب زیرگلدانی‌ها را مرتب خالی کنید.

- سطل‌های بدون استفاده را در فضای باز رها نکنید.

- ظروف و لاستیک‌های قدیمی را جمع‌آوری کنید.

- مخازن آب را به‌خوبی بپوشانید.

- آب جمع‌شده در حیاط و بالکن را از بین ببرید.

2. از توری پنجره استفاده کنید

یکی از بهترین روش‌ها برای جلوگیری از ورود پشه به خانه، نصب توری سالم روی پنجره‌ها و درهاست.

3. از پشه‌بند استفاده کنید

در مناطقی که خطر انتقال مالاریا وجود دارد، استفاده از پشه‌بندهای آغشته به حشره‌کش توصیه‌شده می‌تواند نقش مهمی در محافظت از افراد داشته باشد.

4. از مواد دافع پشه استفاده کنید

محصولاتی که دارای مواد مؤثر تأییدشده مانند DEET یا ایکاریدین هستند، می‌توانند به کاهش احتمال نیش پشه کمک کنند. حتماً دستورالعمل محصول را مطالعه کنید و آن را مطابق توصیه سازنده استفاده کنید.

5. لباس مناسب بپوشید

در مناطقی که پشه زیاد است، لباس‌های آستین‌بلند، شلوار بلند و کفش مناسب می‌توانند میزان پوست در معرض نیش را کاهش دهند.

حالا می‌خواهیم با چند حقیقت جذاب درباره پشه‌ها آشنا شویم؛ حقایقی که شاید باعث شوند دفعه بعد که یک پشه را دیدید، کمی بیشتر به آن دقت کنید!

1. بیش از 3700 گونه پشه در جهان وجود دارد. این یعنی دنیای پشه‌ها بسیار متنوع‌تر از چیزی است که تصور می‌کنیم.

2. همه پشه‌ها خون‌خوار نیستند. پشه‌های نر از خون انسان تغذیه نمی‌کنند و معمولاً به سراغ شهد گیاهان می‌روند.

3. پشه‌ها فقط شب‌ها نیش نمی‌زنند. بعضی گونه‌ها، مانند آئدس، در طول روز نیز فعال هستند.

4. پشه‌ها می‌توانند بوی بدن انسان را تشخیص دهند. حسگرهای شیمیایی آن‌ها به پیدا کردن میزبان کمک می‌کنند.

5. پشه‌ها برای تولیدمثل به آب نیاز دارند. بسیاری از مراحل رشد پشه در محیط‌های آبی اتفاق می‌افتد.

6. بعضی پشه‌ها به حیوانات علاقه بیشتری دارند. همه گونه‌ها انسان را به یک اندازه انتخاب نمی‌کنند.

7. پشه ببر آسیایی ظاهر راه‌راه دارد. خطوط سفید و سیاه روی بدن و پاهای این پشه باعث شده نام جالبی داشته باشد.

8. پشه‌ها در شهرهای بزرگ هم زندگی می‌کنند. پارک‌ها، باغ‌ها، زیرزمین‌ها و ظروف دارای آب می‌توانند زیستگاه آن‌ها باشند.

9. همه نیش‌های پشه باعث بیماری نمی‌شوند. بسیاری از نیش‌ها فقط باعث خارش و ورم موضعی می‌شوند.

10. پشه‌ها یکی از مهم‌ترین ناقلان بیماری در جهان هستند. بیماری‌هایی مانند مالاریا، دنگی، زیکا و نیل غربی از جمله بیماری‌های مرتبط با این حشرات هستند.