آسیب پشه ها و مگس ها در مراتع  و شیردهی دام ها

آسیب پشه ها و مگس ها در مراتع  و دامداری

کاهش تولید شیر در نتیجه کاهش آسایش گاوهای شیری رخ می‌دهد؛ چرا که با افزایش تنش، مصرف خوراک کاهش یافته و در نهایت منافع اقتصادی حاصل از مرتع (مرتع همان جایی است که دام‌ها مثل گاو، گوسفند و بز در آن آزادانه می‌چرند و از گیاهان طبیعی تغذیه می‌کنند) به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

بیماری های شایع: درماتوز ندولر، ورم پستان، ورم ملتحمه، بیماری تب برفکیچین، اسهال گوساله و ... زاد و ولد می کنند و به سلامت گاوهای شیری آسیب می رسانند.

● محیط نامناسب در داخل و خارج از مرتع: پشه ها و مگس ها دائماً وزوز می کنند و مزاحم می شوند و گاوها را مجبور می کنند تا در سراسر مزرعه بدوند و کارکنان ناراحت هستند.

●ضایعات خوراک: گاوها مدام غذا را تکان می دهند تا مگس ها را هنگام غذا خوردن دور کنند، و از دست دادن خوراک تکان دهنده است.

● تأثیر عمومی: فشار بر حفاظت از محیط زیست و ایمنی لبنیات افزایش یافته است و بر اعتماد مردم ایرانی  به ایمنی تولید لبنیات ایران تأثیر می گذارد.

سؤال: آیا وجود مگس در مراتع طبیعی است و نیازی به پیشگیری و کنترل آن‌ها نیست؟
پاسخ: برخلاف تصور رایج، حضور برخی مگس‌ها در مرتع نه‌تنها طبیعی نیست، بلکه می‌تواند به سلامت دام‌ها آسیب جدی وارد کند.

در مراتع، انواع مگس‌ها از جمله مگس خانگی، مگس صورت، مگس خون‌خوار پایدار و مگس گاو مشاهده می‌شوند. تعداد مگس‌های خانگی و مگس‌های صورت معمولاً زیاد است و این حشرات ناقل هزاران نوع باکتری بیماری‌زا هستند. آن‌ها با نشستن روی دام‌ها، موجب آزار، کاهش آسایش، افت مصرف خوراک و انتقال بیماری‌های عفونی می‌شوند.

مگس صورت بیشتر به اطراف چشم و بینی گاو جذب می‌شود، چون از ترشحات چشم و بزاق تغذیه می‌کند. دهان زبر این مگس‌ها می‌تواند به چشم گاو آسیب برساند و باعث التهاب، زخم قرنیه و حتی نابینایی شود.

از طرفی، مگس پایدار نوعی مگس خون‌خوار است که خون دام‌ها (و گاهی انسان) را می‌مکد. نیش آن دردناک‌تر و سمی‌تر از پشه است و باعث خارش شدید، التهاب پوست و کاهش بهره‌وری دام می‌شود. این مگس‌ها معمولاً در روز فعال‌اند و در فصل پاییز، در محل‌های گرم و آفتاب‌گیر مانند گاوداری‌ها تجمع می‌کنند.

نتیجه: کنترل و پیشگیری از حضور مگس‌ها در مراتع، نه‌تنها ضروری بلکه حیاتی است. بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند به افت جدی در تولید شیر و گوشت و افزایش هزینه‌های درمانی منجر شود.

سؤال: وقتی تعداد مگس‌ها در مرتع زیاد می‌شود، آیا باید آن‌ها را بکشیم؟

پاسخ: زمانی که متوجه افزایش مگس‌ها در مرتع می‌شویم، معمولاً به این معناست که آن‌ها وارد دوره اوج تکثیر شده‌اند یا حتی از آن عبور کرده‌اند. در این مرحله، دیگر برای کنترل تخم‌ها و لاروها دیر شده است و مقابله سخت‌تر خواهد بود.

مگس‌ها سرعت تکثیر بسیار بالایی دارند. در شرایط دمایی مناسب، فقط دو هفته طول می‌کشد تا تخم‌ها به مگس بالغ تبدیل شوند. یک مگس ماده می‌تواند در طول عمر خود 4 تا 6 بار تخم‌گذاری کند و هر بار حدود 100 تخم بگذارد، یعنی 400 تا 600 تخم در مجموع!

مراتع دارای نقاط زیادی برای رشد و تخم‌گذاری مگس‌ها هستند، از جمله محل انباشت کود، مناطق مرطوب و آلوده. وقتی تعداد مگس‌ها زیاد شد، دیگر مبارزه با آن‌ها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. پیشگیری و کنترل مگس باید از ابتدای فصل، پیش از رشد جمعیت آن‌ها آغاز شود.

سؤال: آیا کنترل مگس فقط به معنی سم‌پاشی است؟

پاسخ: خیر! یکی از مهم‌ترین اصول در مبارزه با مگس و پشه، مدیریت کود و بهداشت محیط است.

• اکثر دامداری‌هایی که دچار مشکل شدید مگس هستند، با این موارد روبه‌رو هستند:
• پاک‌سازی نکردن به‌موقع کود حیوانی
• رسیدگی نادرست به لاشه دام یا دام‌های تازه زایمان‌کرده
• شرایط بهداشتی نامناسب در محیط دامداری
• نفوذ آلودگی از محیط‌های خارجی

محیط آلوده و مرطوب، غذای ایده‌آل و محل تولیدمثل مگس‌ها را فراهم می‌کند. از جمله نقاط پرخطر می‌توان به چاله‌های فاضلاب، خوراک فاسد و پسماند سیلو اشاره کرد. اگر این شرایط به موقع کنترل نشوند، مگس‌ها با انتقال میکروب‌ها می‌توانند موجب بیماری، استرس و کاهش تولید شیر در گاوها شوند.

سؤال: در پاییز و زمستان که مگس نیست، آیا نیاز به پیشگیری هست؟

پاسخ: بله، حتماً! مگس‌ها در فصل سرد وارد مرحله شفیرگی (پوسته‌گیری) می‌شوند. در این حالت رشدشان متوقف می‌شود، اما نمی‌میرند. اگر در اواخر پاییز اقدامات کنترلی انجام نشود، مگس‌ها در بهار آینده با شدت بیشتری ظاهر خواهند شد.

مگس‌هایی که در پاییز تخم‌ریزی می‌کنند، در قالب شفیره در کودها، زباله‌دانی‌ها و بقایای خوراک زمستان‌گذرانی کرده و در سال بعد به تعداد زیادی تبدیل می‌شوند.

بنابراین، ادامه برنامه پیشگیری تا اواخر پاییز ضروری است تا از انفجار جمعیت مگس‌ها در سال بعد جلوگیری شود.

از بین رفتن خوراک دام به‌دلیل حضور مگس‌ها در دامداری

یکی از اثرات پنهان ولی مهم آلودگی به مگس‌ها در دامداری‌ها، هدررفت خوراک دام است. مطالعه‌ای که در سال 2009 توسط نشریه معتبر DAIRY HERD در ایالات متحده و بر پایه نظرسنجی از 30 دامداری انجام شد، نشان داد که رفتار به‌ظاهر ساده گاوهای شیری در پرت‌کردن خوراک، به زیان اقتصادی جدی منجر می‌شود.

این رفتار ناشی از تلاش غریزی گاوها برای دفع مگس‌ها در حین تغذیه است. گاو برای راندن مگس‌ها، با پوزه خود خوراک یا حتی خاک را پرتاب می‌کند. هرچه تراکم مگس‌ها بیشتر باشد، احتمال بروز این رفتار در بین گاوها بالاتر می‌رود.

نتایج میدانی نشان می‌دهد:

اگر 1 تا 150 مگس اطراف هر گاو وجود داشته باشد، از هر 30 گاو یک گاو شروع به پرت کردن خوراک می‌کند.

در حضور 151 تا 350 مگس، از هر 20 گاو، یک گاو این رفتار را بروز می‌دهد.

با افزایش تعداد به 350 تا 2000 مگس، از هر 15 گاو، یک گاو دچار این رفتار می‌شود.

و اگر بیش از 2000 مگس اطراف هر گاو وجود داشته باشد، از هر 10 گاو، یک گاو شروع به پرت کردن خوراک می‌کند.

هر بار، یک گاو به‌طور متوسط بین 113 تا 170 گرم خوراک را پرت می‌کند.

این مقدار ممکن است در ظاهر ناچیز به‌نظر برسد، اما وقتی در مقیاس یک گله بزرگ و در طول روزهای متوالی محاسبه شود، میزان زیادی خوراک هدر می‌رود که می‌تواند صدها کیلوگرم در روز و میلیون‌ها تومان در سال برای یک دامداری هزینه ایجاد کند.

مواردی که پشه رو به خودش میکشه

1. در تابستان، درجه حرارت بالا،
2. فضولات انباشته شده گاو،
3. علف فاسد، خوراک، شیر،
4. فاضلاب همه جولانگاه مگس ها برای تخم گذاری هستند،
5. مزارع لبنی به زمینی حاصلخیز برای رشد پشه ها و مگس ها تبدیل شده اند.
6. مگس ها و پشه ها به تعداد زیاد تولید مثل می کنند.

بسیاری از دامداران تصور می کنند که داشتن پشه و مگس در تابستان طبیعی است و توجه کافی به مضرات پشه و مگس ندارند. آنها نمی دانند که پشه ها و مگس ها خود حامل تعداد زیادی باکتری بیماری زا هستند و ناقل مهمی برای انتشار بسیاری از بیماری های عفونی در مزارع هستند و تأثیر آنها بر تولید مزرعه های لبنی را نمی توان دست کم گرفت.

بیشتر قلم های گاو شیری کشور من از نوع باز هستند و پیشگیری و کنترل پشه و مگس دشوار است. نحوه پیشگیری علمی و مؤثر و کشتن مگس ها مشکلی است که دامداری ها باید با آن مواجه شوند.

1. گسترش بیماری ها

مگس ها بهترین ابزار برای انتشار میکروارگانیسم های بیماری زا هستند.

آنها نه تنها حامل انواع باکتری ها مانند اشریشیا کلی، کلبسیلا، استافیلوکوک و غیره هستند، بلکه حامل تعداد زیادی ویروس و انگل هستند. مگس‌ها ناقل اصلی شیوع بیماری‌هایی مانند تب برفکی، بروسلا و تب اپیدمی در گاوداری‌های لبنی هستند.

علاوه بر این، مگس ها دوست دارند زخم ها را جمع کنند و گاز بگیرند که باعث تشدید ناراحتی گاوهای شیری، افزایش احتمال عفونت زخم و کاهش سرعت بهبود زخم ها می شود. پشه ها و مگس ها نیز پستان گاو را نیش می زنند و باعث ورم پستان مکرر در مزرعه می شوند و گاوها در اثر این بیماری می میرند و باعث تلفات می شوند. تحقیقات علمی نشان می دهد که کنترل پشه و مگس می تواند تا حد زیادی از بروز ورم پستان در مزارع لبنی بکاهد.

2. تأثیر بر تولید شیر

به دلیل نفوذ پشه و مگس، گاوهای شیری از تغذیه با مشکل مواجه می شوند. کاهش مصرف خوراک بر تولید شیر تأثیر می گذارد. برای جلوگیری از نفوذ پشه، گاوهای شیری دم خود را تکان می دهند، پاهای خود را خرد می کنند، سر خود را تکان می دهند، در یک منطقه بزرگ راه می روند یا دور هم جمع می شوند. تنش ذهنی ناشی از فرار از نفوذ، بخشی از انرژی را مصرف می کند که می توانست برای تولید شیر و افزایش وزن استفاده شود. تعداد زیاد مگس در مزارع لبنی نیز بر کیفیت منابع شیر تأثیر می گذارد. گاوهای بیمار به طور طبیعی نمی توانند منابع شیر با کیفیت بالا تولید کنند.

مگس ها برای مزارع لبنی بسیار مضر هستند. بر اساس بررسی ها، گاوهای شیری معمولی حدود 35 کیلوگرم شیر در روز تولید می کنند. در مزارع لبنی با آسیب جدی پشه و مگس، تولید شیر یک گاو 15 درصد کاهش می یابد. تولید شیر هر گاو حدود 5.25 کیلوگرم کاهش می یابد. یک مزرعه لبنی با 1000 گاو در فصلی که پشه ها و مگس ها زیاد هستند تولید شیر خود را در یک ماه حدود 157500 کیلوگرم کاهش می دهد. بر اساس قیمت 3.5 یوان به ازای هر کیلوگرم شیر، مزرعه در یک ماه 551.25 میلیون یوان از دست می دهد. من انتظار نداشتم که مگس های کوچک می توانند چنین ضرر بزرگی را برای مزرعه ایجاد کنند!

علاوه بر این، مگس ها حامل باکتری هایی هستند که منبع شیر را آلوده می کنند و در نتیجه کیفیت منبع شیر کاهش می یابد.

3. کاهش راندمان کاری

پشه ها و مگس ها تاثیر زیادی بر کار و استراحت کارکنان در مزرعه دارند و بر کار تولید روزانه گاوداری تاثیر می گذارند. پشه ها و مگس ها باعث گسترش بیماری های انسان می شوند و یکی از ناقلین اصلی بیماری های مشترک بین انسان و دام هستند. برای سلامت کارگران گاوداری مضر است.

4. ضایعات خوراک

هنگام غذا خوردن، گاوها خوراک را تکان می دهند تا مگس ها را دور کنند. رفتار به ظاهر ساده گاوها "تکان دادن خوراک" ضررهای اقتصادی هنگفتی را برای دامداری به همراه دارد.

در مزارع لبنی، گاوها هنگام غذا خوردن از خوراک یا خاک برای دور کردن مگس ها استفاده می کنند. در مورد آزار مگس، گاوها بیشتر این رفتار غریزی را یاد می گیرند. این منجر به تلفات عظیم خوراک می شود.

هنگامی که 1 تا 150 مگس در اطراف هر گاو وجود داشته باشد، از هر 30 گاو 1 گاو پرتاب غذا را یاد می گیرد. وقتی 151 تا 350 مگس در اطراف هر گاو وجود داشته باشد، از هر 20 گاو 1 گاو پرتاب غذا را یاد می گیرد. وقتی 350-2000 مگس در اطراف هر گاو وجود داشته باشد، از هر 15 گاو 1 گاو پرتاب غذا را یاد می گیرد. وقتی بیش از 2000 مگس در اطراف هر گاو وجود داشته باشد، از هر 10 گاو 1 گاو پرتاب غذا را یاد می گیرد.

بهترین روش‌های طبیعی دفع پشه در آغل گاو و گوسفند در تابستان

پشه‌ها در فصل گرما به یکی از بزرگ‌ترین مشکلات دامداران تبدیل می‌شوند. نیش پشه‌ها نه‌تنها موجب ناراحتی و اضطراب دام‌ها می‌شود، بلکه می‌تواند باعث کاهش تولید شیر، کاهش اشتها و انتقال بیماری‌های خطرناک به دام‌ها شود.

در این مقاله، روش‌هایی ساده، ارزان و کاملاً طبیعی برای دفع پشه در آغل دام معرفی می‌کنیم که برای استفاده در مزارع سنتی، خانوادگی و صنعتی مناسب هستند.

1. استفاده از بخورهای طبیعی برای دفع پشه

بخور افسنطین و Atractylodes

مقداری گیاه خشک افسنطین و Atractylodes را به صورت دسته‌های کوچک بسته‌بندی کرده و در عصرها در جهت مخالف باد در نزدیکی آغل بسوزانید.
این بخور طبیعی نه‌تنها پشه‌ها را فراری می‌دهد، بلکه خاصیت ضدعفونی‌کننده هم دارد.

سرگین گاو به همراه گیاهان معطر

ترکیب فضولات خشک گاو با گیاهانی مثل نعناع، برگ اکالیپتوس یا آویشن هنگام سوختن دودی تولید می‌کند که پشه‌ها را دور می‌کند و تحریک‌آمیز هم نیست.

توجه: بخور را دور از علوفه نگهداری کرده و همواره نظارت انسانی داشته باشید.

2. ساخت اسپری طبیعی خانگی برای آغل

اسپری سیر و فلفل قرمز

سیر را له کرده و با فلفل خشک بجوشانید، سپس صاف کنید. این ترکیب را در بطری اسپری بریزید و به دیوارها و نرده‌های آغل اسپری کنید.
پشه‌ها از این بو فراری هستند.

اسپری سرکه و اسانس گیاهی

نسبت 1:1 سرکه سفید و آب + 10 قطره اسانس Fengyoujing (یا روغن نعناع) را مخلوط کرده و برای اسپری استفاده کنید.

3. راهکارهای فیزیکی ساده

• استفاده مجدد از پشه‌بندهای قدیمی روی درها و پنجره‌ها
• قرار دادن لگن آب تیره با صابون برای جذب و نابودی پشه‌ها
• آهک‌پاشی دیوارها و کف آغل برای ضدعفونی و دفع حشرات

4. افزودنی‌های طبیعی به خوراک دام برای دفع پشه

• افزودن روزانه مقدار کمی ویتامین B1 (با مشورت دامپزشک)
• استفاده از پوست سیر یا پیاز در جیره غذایی دام‌ها برای ایجاد بوی نامطبوع برای پشه‌ها

5. ترفندهای شبانه برای کنترل پشه

• خاموش کردن چراغ‌ها هنگام غروب
• مالیدن روغن خوراکی به گوش و دم دام‌ها برای چسباندن پشه و جلوگیری از نیش

نکات ایمنی مهم:

• بخورها را دور از علوفه خشک و مواد قابل اشتعال بسوزانید.
• قبل از استفاده گسترده از اسپری خانگی، آن را روی بخشی کوچک تست کنید.
• مصرف ویتامین‌ها حتماً باید با محاسبه دقیق وزن بدن و زیر نظر دامپزشک انجام شود.

روش ریشه کنی پشه ها و مگس ها با حشره کش:

پشه ها و مگس ها را مستقیماً با سم پاشی حشره کش از بین ببرید. این روشی است که بسیاری از گاوداری ها برای مدت طولانی از آن استفاده کرده اند و به سرعت عمل می کند. با این حال، توجه به ایمنی در استفاده برای جلوگیری از تأثیرگذاری بر سلامت گاو ضروری است.

سم مگس‌کش دیویس (Davis) یکی از محصولات مؤثر و پرفروش در زمینه کنترل و از بین بردن مگس‌ها در محیط‌های مختلف است. این سم ساخت کشور آلمان و محصول شرکت بایر می‌باشد.

ویژگی‌های برجسته سم دیویس

• ماده فعال: دلتامترین (Deltamethrin)، یک ترکیب پرثروئیدی با اثرگذاری سریع و قوی.
• بی‌بو و بی‌رنگ: مناسب برای استفاده در محیط‌های داخلی بدون ایجاد بو یا لکه.
• ماندگاری بالا: اثرگذاری بین 6 تا 9 ماه پس از استفاده.
• ایمنی بالا: بی‌خطر برای انسان‌ها و حیوانات خانگی در صورت استفاده صحیح.
• کاربرد گسترده: قابل استفاده در منازل، رستوران‌ها، دامداری‌ها، مرغداری‌ها و سایر محیط‌ها

نحوه استفاده

1. یک لیتر از سم را با 5 لیتر آب مخلوط کنید.
2. محلول را در محل‌هایی که مگس‌ها تجمع دارند اسپری کنید.
3. برای اثربخشی بیشتر، سم‌پاشی را در هفته اول و دوم تکرار کنید.
4. در هنگام سم‌پاشی از دستکش و ماسک استفاده کنید و کودکان زیر دو سال را از محل دور نگه دارید

ویژگی‌های برجسته پشه‌کش تی‌اس

• ساخت کشور: آلمان (برند بایر)
• نوع: مایع بی‌رنگ و بی‌بو
• ماندگاری: 8 تا 9 ماه پس از استفاده
• اثرگذاری: فوری و قوی
• پوشش‌دهی: هر لیتر برای 50 تا 100 مترمربع
• نسبت ترکیب: 1 لیتر سم با 5 لیتر آب
• قیمت: حدود 7,200,000 ریال برای بطری 1 لیتری

نحوه استفاده

1. یک لیتر از سم را با 5 لیتر آب مخلوط کنید.
2. محلول را در نواحی تجمع پشه‌ها مانند گوشه‌ها، شکاف‌ها و نزدیک منابع آب اسپری کنید.
3. سم‌پاشی را در دو نوبت انجام دهید؛ نوبت دوم را 7 تا 10 روز بعد برای از بین بردن تخم‌ها و پشه‌های تازه‌حاصل تکرار کنید.
4. پس از سم‌پاشی، از ورود به مناطق سم‌پاشی شده حداقل 2 ساعت جلوگیری کنید.

خرید آنلاین

برای خرید پشه‌کش تی‌اس می‌توانید به فروشگاه‌های معتبر آنلاین مراجعه کنید:

• فروشگاه بیا تو کالا: biatokala.com