بزرگ ترین عقرب ایران

شششششش

آندروکتونوس کراسیکودا که در ایران به این عقرب سیاه دم کلفت گفته میشود. این عقرب در روز در حال استراحت و پنهان شدن هست و اکثرا در شب فعالیت میکنند و شکار خود را در شب انجان میدهد. زیستگاه عقرب سیاه دم کلفت در آسیای غربی و آفریقا میباشد.عقرب سیاه دم کلفت در جنگ ایران نیز عقرب ها مشکلات بزرگی بوجود آورده بودند چون در این مناطق بیابانی بیشتر دیده میشوند. این عقرب یکی از ترسناکترین عقرب ها میباشد چون سم قوی نسبت به عقرب های دیگر دارد.

عقرب گادیم یا عقرب همیسکورپیوس لپتوروس  نام دارد که این عقرب ها که یکی از  سمی ترین عقرب ها به حساب میاید که بدنی صاف و پهن دارند و اکثرا در استان خوزستان دیده میشود که این عقرب میتواند به راحتی انسان را از پا در بیاورد. اگر انسانی که دچار نیش عقرب گادیم شده تنها 5 دقیقه وقت دارد تا سرم ضد زهر بزند که این یکی از شایعات میباشد که از نظر علمی فقط عوارض جانبی میگذارد ولی در شهر های جنوبی این عقرب لقب عقرب مرگ نیز شناخته میشود. انرژی موجود در هوا و همچنین بارهای الکتریکی را تشخیص می‌دهند

عقرب زرد ایرانی یا ایپوس هم گفته میشود که یک نوع عقرب کوچک هستند که در جاهای خشک و جاهایی که کمبود گیاه هست رندگی میکنند. در زیر سنگ ها خودشان را پنهان میکنند که سوسک و جیرجیرک غذای اسلی عقرب زرد ایرانی میباشد. نیش عقرب زرد باعث سوزش، ورم و درد میشود. زهر عقرب زرد ایرانی نسبتا ضعیف تر است. عقرب زرد ایرانی در پاکستان،افغانستان، ایران و ترکیه زندگی میکنند.

عقرب فیلیپی بیشتر در ایران و مناطق اطراف ایران زندگی میکنند. عقرب فیلیپسی بیشتر در جاهای گرم و خشک زندگی میکند و بیشتر در این مناطق دیده شده است. عقرب فیلیپسی بیشتر در زیر سنگ و داخل خاک پنهان میشوند علاقه شدیدی به جاهای تاریک دارند. عقرب فیلیپسی شبیه عقرب آسیایی کوچک است که نسبت به آن مو در دم عقرب فیلیپسی زیاد است. بیشتر از حشرات کوچک تغذیه میکنند که با نیش خود حشرت را میگیرد. نیش عقرب فیلیپسی باعث درد و ناراحتی میشود ولی زهر خطرناکی ندارد. عقرب فیلیپی در جنوب ایران زندگی میکنند.

عقرب هوتتتوتا یک عقربی که رفتارش خشن میباشد و احتمال نیش زدن این عقرب زیاد میباشد. عقرب هوتنتوتا پا ها به رنگ زرد میباشد و رنگ بدن قهوه ای تیره و سیاه میباشد.عقرب هوتنتوتا در خاورمیانه و بخشی از آفریقا که تیمه خشک و مرطوب باشند زندگی میکنند. عقرب هوتنتوتا در دشت های علفزار ها دیده میشوند حتی در بخشی از کوه های زاگرس هم دیده شده است. این عقرب ها برخلاف عقرب های دیگر خیلی از جاهای خشک علاقمند نیستند. و اگر عقرب هوتنتوتا نیش زد باید فوری به بیمارستان مراجعه بکنید

عقرب زاگرسی چون در کوه های زاگرس زندگی میکنند نام را به خاطر این دادند.عقرب زاگرسی در زیر زمین و داخل سوراخ ها زندگی میکنند. عقرب زاگرسی بیشتر در مناطق کوهستانی دیده میشوند. عقرب زاگرسی فقط در ایران زندگی میکند و رنگ عقرب زاگرسی سیاه  و پر از مو های ریز میباشد

عقرب دم پهن به خاطر پهن بودن دم عقرب این اسم گذاشته شده است. عقرب دم پهن یکی از خطرناکترین عقرب دنیا میباشد و رنگ این عقرب زرد و قهوه ای تیره یا سیاه میباشد. و در جاهای خشک زندگی میکنند. عقرب دم پهن در تاریکی به دنبال غذا میرود و اکثرا شب ها فعالیت خود را شروع میکنند. چون زهر این عقرب خیلی قوی میباشد امکان دارد قلب و دستگاه تنفسی را از کار بیاندازد و باید فوری به بیمارستان مراجعه کنید.

عقرب دو دندانه به خاطر اینکه روی دمش برجستگی هایی شبیه دندان وجود دارد گذاشته شده است. عقرب دو دندانه در مناطق گرم و خشک زندگی میکنند. در کشور ایران و عراق پیدا میشود.رنگ عقرب دو دندانه زرد میباشد و جثه ی بزرگ و متوسطی دارد. در مورد میزان خطرناک بودم زهر این عقرب اطلاعاتی وجود ندارد.

این عقرب بوتاکوس ماکروسنتروس در کشورهای آفریقایی و خاورمیانه پیدا میشوند. عقرب بوتاکوس ماکروسنتروس زرد رنگ  و پاهای بلند و باریکی دارد که در بیابان های خشک زندگی میکنند و برای پیدا کردن غذا شب ها به بیرون می روند تا غذا پیدا کنند که غذای عقرب بوتاکوس ماکروسنتروس حشرات و جانوران کوچک میباشد.

عقرب آپیستوبوتوس سوزانا در مناطق گرم و خشک زندگی میکند مثل جنوب ایران و عربستان که نباید به این عقرب دست زد چون زهر این عقرب خیلی خطرناک و قوی میباشد. پا ها و چنگال ضخیم دارند. این عقرب آپیستوبوتوس سوزانا در سال 1932 کشف شده است.

عقرب همیسکورپیوس در آفریفا و آسیا زندگی میکنند که چندین مورد در استان هرمزگان ایران شناسایی شده است. بدن عقرب همیسکورپیوس صاف و پهن میباشد که رنگ قهوه ای تیره ، زرد و قهو ای روشن دیده شده اند. عقرب همیسکورپیوس در لابه لای سنگ ها و دور از دید انسان پنهان میشوند. در بعضی از گونه های عقرب همیسکورپیوس زهر های خطرناکی دیده شده است که این نیش آسیب زیادی به بدن انسان وارد میکند.

عقرب دم‌کلفت (Fat-tailed Scorpion) نامی رایج برای گروهی از عقرب‌ها از سرده آندروکتونوس (Androctonus) است. این عقرب‌ها به دلیل دم ضخیم، ظاهر خاص و زهر قدرتمند، در میان خطرناک‌ترین عقرب‌های جهان قرار دارند. عقرب دم‌کلفت از گونه‌های مهم عقرب است که شناخت ویژگی‌های ظاهری، محل زندگی و میزان خطر آن اهمیت زیادی دارد.

سرده آندروکتونوس برای نخستین بار در سال 1828 میلادی توسط کریستین گوتفرید ارنبرگ، طبیعت‌شناس آلمانی، معرفی و توصیف علمی شد. امروزه گونه‌های مختلفی از این گروه عقرب در مناطق مختلف جهان، به‌ویژه خاورمیانه و بخش‌هایی از آفریقا، زندگی می‌کنند.

گونه‌ای از عقرب‌ها متعلق به خانواده «همیسکورپییده» (Hemiscorpiidae) است. این جانور در بیابان‌های خاورمیانه، به‌ویژه در جنوب عراق و ایران یافت می‌شود و در برخی مناطق با نام «عقرب گادیم» شناخته می‌شود  این عقرب‌ها دارای دم‌هایی بلند و باریک و بدنی پهن هستند؛ طول بدن آن‌ها در نرها به 8 سانتی‌متر و در ماده‌ها به 5.5 سانتی‌متر می‌رسد که به آن‌ها امکان می‌دهد در شکاف‌های تنگ صخره‌ها زندگی کنند آن‌ها جانورانی نسبتاً منزوی هستند. مطالعه بر روی *H. lepturus* عمدتاً با هدف شناخت ترکیبات و اثرات زهر آن انجام شده است؛ زهری که بسیار خطرناک بوده و عامل بیشتر مرگ‌ومیرهای ناشی از نیش عقرب در منطقه ایران است. *H. lepturus* تنها عقربی است که خارج از خانواده «بوتیده» (Buthidae) قرار دارد اما می‌تواند برای انسان کشنده باشد؛ خانواده بوتیده بزرگ‌ترین و فراوان‌ترین خانواده عقرب‌هاست و شامل گونه‌های بسیار سمی متعددی می‌شود

بدن *Hemiscorpius lepturus* به هفت دسته از زائده‌های جفت‌دار تقسیم می‌شود. اول، کلیسرها یا فک‌های بزرگ که برای دستکاری غذا استفاده می‌شوند. این یک ویژگی مشترک در بین همه اعضای زیرشاخه کلیسرهاتا است. سپس، پدیپالپ‌ها یا چنگال‌ها. این عقرب دارای چهار جفت پا است که در همه عنکبوتیان رایج است. بند بعدی بدن شامل پکتین‌ها است که یک جفت ساختار شانه مانند در سطح شکمی عقرب در نزدیکی ناحیه تناسلی هستند. پس از آن دم بندبند قرار دارد که به سمت بالا خم می‌شود و از پنج بند مجزای مفصلی تشکیل شده است. بندهای دم در نرها بلندتر هستند. در نهایت تلسون قرار دارد که از غدد زهر و نیش عقرب تشکیل شده است.

همیسکورپیوس لپتوروس دارای شش است و از شش‌های کتابی استفاده می‌کند، یک ویژگی مشترک در بین برخی از عنکبوتیان، از جمله عنکبوت‌ها. هوا از طریق دهانه‌های کوچکی به نام اسپیراکل وارد بدن می‌شود و از طریق نایچه‌ها خارج می‌شود

زهر عقرب H. lepturus دارای ترکیبات سیتوتوکسیک و همولیتیک است؛ به این معنا که می‌تواند به سلول‌های بدن، به‌ویژه سلول‌های خونی، آسیب وارد کند. گزش این عقرب ممکن است باعث بروز مسمومیت شدید و آسیب‌های جدی پوستی شود.

از جمله عوارض احتمالی گزش این عقرب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آسیب و تخریب بافت پوست: ایجاد زخم‌های عمیق و نکروز (مرگ بافت).
• التهاب و تاول پوستی: تورم، التهاب، تاول و ایجاد زخم در محل گزش.
• خونریزی داخلی: در برخی موارد، اختلالات خونی و آسیب‌های داخلی رخ می‌دهد.
• آسیب کلیوی: مسمومیت شدید ممکن است عملکرد کلیه‌ها را مختل کرده و به نارسایی حاد کلیه منجر شود.
• اختلالات خونی: در موارد شدید، احتمال بروز سندرم همولیتیک اورمیک (HUS) وجود دارد که با تخریب گلبول‌های قرمز و کاهش عملکرد کلیه همراه است.

دوره بهبودی پس از گزش: روند بهبودی در موارد شدید ممکن است طولانی و دردناک باشد. آسیب‌های بافتی نیز گاهی پس از ترمیم، آثار زخم و اسکار روی پوست باقی می‌گذارند.

هشدار پزشکی: گزش این گونه عقرب می‌تواند خطرناک و نیازمند رسیدگی فوری پزشکی باشد. در صورت گزش، حتی اگر علائم اولیه خفیف باشند، باید سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کرد.

علائم عمومی پس از نیش خوردن شامل خشکی دهان، تشنگی، سرگیجه، گیجی، حالت تهوع، تب، استفراغ و تشنج است. این علائم به تدریج بدتر می‌شوند و به ویژه در کودکان کشنده هستند. تنها درمان موجود برای مقابله با اثرات این سم، تجویز یک پادزهر چند ظرفیتی موجود است، تزریقی که برای مقابله با اثرات سم طراحی شده است. مطالعات اخیر روی سم H. lepturus نشان داده است که این سم اثرات مهاری بر رشد و تکثیر ویروس نقص ایمنی انسانی 1 (HIV-1) دارد. قبل از اینکه این سم به عنوان یک درمان احتمالی برای HIV-1 پذیرفته شود، باید تحقیقات بیشتری انجام شود

یکی از رفتارهای شناخته‌شده‌ی *Hemiscorpius lepturus*، نحوه‌ی پوست‌اندازی آن است. این عقرب با شکستن اسکلت خارجی (اگزواسکللت) خود در محل اتصال پوشش پشتی (کاراپاس) به کناره‌های بدن، از آن خارج می‌شود. سپس اندام‌های دهانی (کلیسرها) از کوتیکول قدیمی بیرون کشیده می‌شوند و عقرب با منقبض کردن بدن خود، راهش را به بیرون از اسکلت خارجی باز می‌کند. مشاهده شده است که این فرآیند بین چهار تا شش ساعت به طول می‌انجامد. پس از پوست‌اندازی، بخش‌هایی از بدن عقرب شامل شکم، پاها، کلیسرها، پدی‌پالپ‌ها (چنگال‌ها) و دم، بی‌رنگ به نظر می‌رسند. تنها نقاط تیره، چشم‌ها و نوک انتهایی دم هستند. در این مرحله، بدن عقرب به مدت دو تا سه روز نرم باقی می‌ماند. در این مدت، حرکت عقرب کند و محدود است و به دلیل نرم بودن بدن، نمی‌تواند بخش انتهایی دم (تلسون) خود را برای نیش زدن به طعمه به کار گیرد. فرآیند تیره‌شدن مجدد بدن (ملانیزاسیون) بین ده تا سی روز طول می‌کشد و کوتیکول جدیدِ تشکیل‌شده، دوباره به رنگ زرد مایل به قهوه‌ای درمی‌آید.

عقرب گاردیوم (Hemiscorpius lepturus) از طریق زادآوری زنده‌زا تولیدمثل می‌کند. در این فرآیند، عقرب نر بسته‌ای حاوی اسپرم به نام اسپرماتوفور (Spermatophore) را روی سطح زمین قرار می‌دهد و سپس ماده را به سمت آن هدایت می‌کند تا اسپرم از طریق منفذ تناسلی وارد بدن او شود. جفت‌گیری ممکن است چندین دقیقه طول بکشد تا انتقال اسپرم به‌طور کامل انجام شود.

مدت دقیق بارداری در گونه H. lepturus به‌طور مشخص تعیین نشده است. با این حال، فرآیند زایمان ممکن است تا حدود شش ساعت طول بکشد. هنگام زایمان، بدن عقرب ماده با انقباضات عضلانی به خروج نوزادان کمک می‌کند.

نوزادان معمولاً با دم رو به جلو از بدن مادر خارج می‌شوند و پس از تولد، در میان پاهای او جمع می‌شوند. مادر پس از پایان زایمان، نوزادان را به سمت پشت خود هدایت می‌کند.

بر اساس گزارش‌های موجود، میانگین تعداد نوزادان در هر بار زایمان عقرب گاردیوم حدود 24 نوزاد است. نوزادان پس از تولد برای مدتی روی پشت مادر باقی می‌مانند و از این طریق تا زمان رشد اولیه و توانایی حرکت مستقل، از حمایت مادر برخوردار می‌شوند. پس از رشد کافی، نوزادان پشت مادر را ترک کرده و به‌تدریج پراکنده می‌شوند.

این رفتار نشان‌دهنده یکی از ویژگی‌های جالب چرخه زندگی عقرب‌ها و شیوه مراقبت آن‌ها از نسل جدید است.

عقرب سیاه دم‌کلفت بدنی کشیده و بندبند دارد و از نظر ظاهری به‌خاطر دم ضخیم و چنگال‌های نسبتاً باریک قابل توجه است. بدن این عقرب از چند بخش اصلی تشکیل شده است که هرکدام وظیفه مشخصی دارند.

• سرسینه: محل قرارگیری چشم‌ها، قطعات دهانی و پاها.

• شکم: بخش اصلی بدن که اندام‌های داخلی را در خود جای داده است.

• دم: از چند بند تشکیل شده و در انتهای آن کیسه زهر و نیش قرار دارد.

• چنگال‌ها: برای گرفتن، نگه داشتن و مهار طعمه استفاده می‌شوند.

• پاها: چهار جفت پا برای حرکت روی زمین و سطوح مختلف.

رنگ بدن عقرب آندروکتونوس کراسیکودا معمولاً از سیاه تا قهوه‌ای مایل به قرمز متغیر است. اندازه و نسبت بخش‌های بدن نیز می‌تواند در نر و ماده متفاوت باشد.

عقرب دم‌کلفت بیشتر در شب فعالیت می‌کند و در طول روز معمولاً در پناهگاه‌های تاریک و محفوظ باقی می‌ماند. این عقرب برای حرکت و پیدا کردن طعمه از پاهای خود استفاده می‌کند و با کمک اندام‌های حسی، ارتعاشات و تغییرات محیط اطراف را تشخیص می‌دهد.

فعالیت شبانه به عقرب کمک می‌کند در شرایط گرم و خشک محیط، تماس مستقیم با گرمای شدید روز را کاهش دهد. همچنین تاریکی شب فرصت مناسبی برای شکار حشرات و بندپایان کوچک فراهم می‌کند.

مطالعات میدانی در کازرون نشان داده‌اند که فعالیت این گونه در آن منطقه از حدود ماه مه آغاز شده و تا نوامبر ادامه داشته است؛ بیشترین فعالیت نیز در ماه اوت ثبت شده است.

عقرب دم‌کلفت مانند سایر عقرب‌ها از طریق تولیدمثل جنسی زادآوری می‌کند. در زمان جفت‌گیری، عقرب نر و ماده رفتارهای خاصی دارند و نر با انجام حرکات هماهنگ، ماده را برای انتقال اسپرم همراهی می‌کند.

یکی از ویژگی‌های جالب عقرب‌ها این است که برخلاف بسیاری از حشرات، تخم‌گذاری مستقیم در محیط ندارند؛ جنین در بدن مادر رشد می‌کند و نوزادان به‌صورت زنده متولد می‌شوند.

نوزادان عقرب پس از تولد روی پشت مادر قرار می‌گیرند و تا نخستین پوست‌اندازی از او جدا نمی‌شوند. پس از آن به‌تدریج زندگی مستقل خود را آغاز می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عقرب سیاه دم‌کلفت، زهر قدرتمند آن است. زهر این عقرب ترکیبی پیچیده از مواد مختلف، به‌ویژه پپتیدها و پروتئین‌های فعال زیستی است.

برخی از ترکیبات زهر عقرب بر کانال‌های یونی سلول‌های عصبی تأثیر می‌گذارند و می‌توانند عملکرد طبیعی سیستم عصبی را مختل کنند.

شدت علائم گزش ممکن است به عوامل مختلفی بستگی داشته باشد، از جمله:

• مقدار زهر تزریق‌شده

• محل گزش در بدن

• سن و وضعیت جسمانی فرد

• تفاوت‌های جغرافیایی جمعیت‌های عقرب

• فاصله زمانی تا دریافت خدمات درمانی

نکته جالب اینکه پژوهش‌ها نشان داده‌اند ترکیبات زهر عقرب آندروکتونوس کراسیکودا در جمعیت‌های مختلف جغرافیایی می‌تواند متفاوت باشد.

ششششششششششش

سم عقرب‌کش پیگانیک (Pyganic) محصولی برای کنترل و از بین بردن عقرب‌های سیاه و زرد است که با خاصیت کشندگی و دفع‌کنندگی معرفی شده است. این محصول با اثرگذاری سریع، قابلیت استفاده در محیط‌های داخلی و بیرونی و ماندگاری اعلام‌شده تا 8 ماه، برای محافظت از محیط در برابر ورود مجدد عقرب‌ها طراحی شده است.

سم عقرب‌کش آکواپای (AquaPy) محصولی برای کنترل و از بین بردن عقرب‌ها است.
این محصول با اثرگذاری مناسب برای استفاده در محیط‌های مختلف معرفی شده است.
یکی از ویژگی‌های مهم آن، ماندگاری اعلام‌شده تا 12 ماه است.
آکواپای می‌تواند گزینه‌ای برای محافظت طولانی‌مدت محیط در برابر عقرب‌ها باشد.