بیماری‌های رایج درخت سیب و روش‌های مقابله با آن‌ها

سیب سالم، باغ سالم: پیشگیری از بیماری‌های درخت سیب

سه نوع بیماری درخت سیب وجود دارد: باکتریایی، ویروسی و قارچی. با این حال، درختان همچنین می‌توانند از کاربرد نادرست کودها، محصولات حفاظت از گیاهان و مدیریت آب رنج ببرند. علل اصلی بیماری‌ها عبارتند از:

عوامل ایجاد بیماری در درختان سیب

درختان سیب ممکن است به دلایل مختلفی بیمار شوند؛ از قارچ‌ها و ویروس‌ها گرفته تا باکتری‌ها. هر کدام از این عوامل در شرایط خاصی فعال می‌شوند و اگر کنترل نشوند، می‌توانند بخش بزرگی از باغ را از بین ببرند.

1. قارچ‌ها، ویروس‌ها و باکتری‌ها
بسیاری از قارچ‌ها در صورت رعایت بهداشت و پیشگیری قابل کنترل‌اند، اما بیماری‌هایی مانند آتشک و شانکر باکتریایی در صورت پیشرفت می‌توانند تنه و شاخه‌ها را نابود کنند.
در مقابل، بیماری‌های ویروسی درمانی ندارند و معمولاً تنها راه جلوگیری از گسترش آن‌ها، قطع و حذف درختان آلوده است.

2. شرایط نامناسب آب و هوایی
بیماری‌هایی مانند پوسیدگی میوه در هوای خنک و مرطوب به سرعت گسترش می‌یابند. همچنین تگرگ، یخبندان و تغییرات ناگهانی دما باعث آسیب به پوست و ایجاد نکروز (مرگ بافتی) در شاخه‌ها می‌شوند.

3. کاشت و مراقبت نادرست
خاک سنگین و آبیاری غیراصولی، زمینه‌ساز بیماری‌هایی چون سیتوسپوروز هستند. ابزارهای باغبانی آلوده یا قلمه‌های درمان‌نشده نیز می‌توانند ویروس‌ها و قارچ‌ها را به درختان سالم منتقل کنند.

4. تراکم بیش از حد تاج درخت
زمانی که شاخه‌ها بیش از حد به هم نزدیک باشند، تهویه و نور خورشید کاهش می‌یابد. در نتیجه، پوست درخت مرطوب می‌ماند و شرایط برای رشد گلسنگ‌ها و قارچ‌ها فراهم می‌شود.

5. حشرات ناقل پاتوژن‌ها
برخی حشرات مانند شته‌ها و زنبورها نقش مهمی در انتقال بیماری‌ها دارند. برای نمونه، هاگ‌های قارچ مونیلیوز توسط زنبورها پخش می‌شوند و شته‌ها نیز عامل انتشار ویروس موزاییک سیب هستند.

بیماری‌های ویروسی درخت سیب و روش‌های کنترل آن

ویروس‌ها از خطرناک‌ترین عوامل بیماری‌زا در درختان سیب هستند، زیرا درمان خاصی برای آن‌ها وجود ندارد و تنها راه مقابله، پیشگیری و حذف درختان آلوده است. این ویروس‌ها معمولاً از طریق شته‌ها، پیوند آلوده، ابزارهای باغبانی غیربهداشتی و حتی گرده گل منتقل می‌شوند.

1. بیماری موزاییک سیب

عامل بیماری: ویروس Pyrus 2 Smith
راه انتقال: توسط شته‌ها، پیوند درختان آلوده، تماس ابزار باغبانی و گرده.

علائم:
در مراحل اولیه، درختان بالغ ممکن است بدون علامت باشند، اما گونه‌های حساس لکه‌های روشن یا هاله‌ای روی میوه نشان می‌دهند. برگ‌ها به تدریج زرد و رگبرگ‌ها رنگ‌پریده می‌شوند. در نهایت، میوه‌دهی کاهش یافته یا کاملاً متوقف می‌شود.

درمان:
درمان قطعی وجود ندارد. درختان آلوده باید ریشه‌کن و سوزانده شوند. برای پیشگیری، از قلمه و نهال سالم استفاده کرده و درختان را از نظر شته‌ها و سایر ناقل‌ها بررسی کنید.

2. بیماری لکه برگ کلروتیک

عامل بیماری: ویروس Apple Chlorotic Leaf Spot Virus
این ویروس رشد درختان جوان را کاهش داده و موجب کوتاه شدن شاخه‌ها و کوچک شدن سطح برگ‌ها می‌شود.

علائم:
برگ‌ها الگوهای زرد و سبز (موزاییکی) پیدا می‌کنند. پوست تنه و میوه ممکن است ترک بخورد و لکه‌های خشن و حلقه‌ای روی میوه ظاهر شود. رشد شاخه‌های جدید نیز متوقف می‌شود.

درمان:
این بیماری قابل درمان نیست. درخت آلوده باید فوراً از زمین خارج و نابود شود تا از گسترش ویروس به سایر درختان جلوگیری شود.

3. ویروس ایجاد حفره در چوب (چروکیدگی سبز میوه)

این ویروس باعث تغییر شکل میوه‌ها و چروکیدگی سیب‌ها می‌شود، در حالی که رشد عمومی درخت چندان آسیب نمی‌بیند.

علائم:
سه تا چهار هفته پس از گلدهی، فرورفتگی‌های سبز تیره روی تخمدان‌ها دیده می‌شود. پوست میوه زبر و شاخه‌ها ترک‌خورده و برگ‌ها پیچ می‌خورند.
میوه‌ها کوچک و بدشکل می‌شوند و بافت داخلی آن‌ها با سلول‌های سخت و چوبی پر می‌شود.

درمان:
درمان شناخته‌شده‌ای ندارد. باید درختان آلوده را ریشه‌کن و بسوزانید. برخی آزمایش‌ها نشان داده‌اند که سه نوبت محلول‌پاشی با داروی Pharmaiod روی درختان سیب رقم Renet Simirenko می‌تواند از رشد ویروس جلوگیری کند.

بیماری‌های باکتریایی درخت سیب و روش‌های مقابله

بیماری‌های باکتریایی معمولاً بسیار سریع گسترش می‌یابند، زیرا باکتری‌ها به درون بافت‌ها و آوندهای درخت نفوذ می‌کنند. دو بیماری اصلی باکتریایی در باغ‌های سیب عبارت‌اند از آتشک (Fire Blight) و شانکر باکتریایی.

1. آتشک سیب (Erwinia amylovora)

بیماری آتشک یکی از خطرناک‌ترین عفونت‌های درخت سیب است که نخستین بار در سال 1780 شناسایی شد. نام آن از ظاهر درختان آلوده گرفته شده است، زیرا شاخه‌ها و برگ‌ها طوری خشک و سیاه می‌شوند که گویی در آتش سوخته‌اند.

علائم:
شاخه‌ها به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه درمی‌آیند و برگ‌ها حالت سوختگی پیدا می‌کنند. گل‌ها پژمرده می‌شوند و میوه‌ها سیاه و خشک بر روی شاخه باقی می‌مانند. در مراحل پیشرفته، تمام تنه درخت می‌میرد

درمان:
تمام بخش‌های آلوده باید با ابزار ضدعفونی‌شده هرس شوند. محل برش را با ترکیب سولفات مس یا بردوفیکس ضدعفونی کنید. سم‌پاشی با ترکیبات اکسی‌کلرور مس یا استربومایسین در بهار (در مرحله گلدهی) از گسترش بیماری جلوگیری می‌کند.
برای پیشگیری، شاخه‌های آلوده را سریع حذف کرده و از آبیاری با فشار بالا که باکتری را پخش می‌کند، پرهیز کنید.

برنامه سم‌پاشی درخت سیب

درختان سیب برای پیشگیری از بیماری‌های قارچی باید 2 تا 3 بار در روز، همزمان با ظاهر شدن اولین برگ‌ها سمپاشی شوند. سپس هر دو هفته یک‌بار، 1 تا 2 مرتبه دیگر تکرار گردد. در پایان فصل و پس از برداشت میوه، محلول 1 درصد مخلوط بوردو یا سولفات مس برای ضدعفونی نهایی درختان استفاده می‌شود.

4. بیماری آلترناریا در درخت سیب

قارچ آلترناریا یکی از عوامل مهم کاهش کیفیت میوه است. این قارچ معمولاً روی درختانی رشد می‌کند که قبلاً از بیماری آتشک آسیب دیده‌اند. آلودگی در مرحله گلدهی رخ می‌دهد و سبب ریزش زودرس میوه‌ها و در نهایت انتقال پوسیدگی به سایر سیب‌های انبار شده می‌شود.

علائم بیماری:
بعد از گلدهی، روی برگ‌ها و شاخه‌ها لکه‌های قهوه‌ای ظاهر می‌شود که در پاییز تیره‌تر شده و گاهی با هم ادغام می‌شوند و ظاهری شبیه سوختگی پیدا می‌کنند. در مراحل پیشرفته، میوه‌ها دارای لکه‌های قهوه‌ای فرورفته با پوشش خاکستری قارچ هستند و پوست درخت ظاهری سوخته به خود می‌گیرد.

روش درمان:
برای کنترل بیولوژیک می‌توان از باسیلوس سوبتیلیس یا کودهای میکروبی استفاده کرد. در صورت نیاز به کنترل شیمیایی، قارچ‌کش‌های حاوی تریازول، ترکیبات مسی یا استروبیلورین‌ها توصیه می‌شود.

5. زنگ سیب و بیماری فیلوستیکتوز

این دو بیماری قارچی در شرایط رطوبت بالا و گرمای تابستان شایع هستند و باعث ایجاد لکه‌های نکروتیک روی برگ‌ها و ریزش زودرس شاخ و برگ می‌شوند.

علائم:
در طول و پس از گلدهی، روی برگ‌ها لکه‌های قهوه‌ای، زرد یا خاکستری دیده می‌شود. قارچ با نفوذ به بافت برگ، نقاط سیاه کوچکی به نام پیکنیدیوم ایجاد می‌کند. بیماری زنگ نیز با لکه‌های قرمز روشن و برجسته قابل شناسایی است.

درمان:
ابتدا شاخه‌های آلوده را هرس کرده و برگ‌های افتاده را بسوزانید. سپس درختان را با قارچ‌کش‌هایی مانند Abiga-Peak، Blue-Bordeaux، Champion یا Kuprosat سم‌پاشی کنید. برای کنترل طبیعی، می‌توانید 40 گرم گوگرد کلوئیدی در 5 لیتر آب حل و اسپری نمایید.

6. سیتوسپوروزیس در درخت سیب

این بیماری قارچی خطرناک که توسط Cytospora spp. ایجاد می‌شود، به پوست، تنه و شاخه‌ها حمله کرده و موجب خشک شدن و مرگ چوب می‌گردد. قارچ از طریق نهال‌های آلوده، حشرات یا باران منتقل می‌شود.

علائم:
در مراحل اولیه، روی تنه و شاخه‌ها ترک‌های قهوه‌ای مایل به قرمز دیده می‌شود. پوست خشک و از چوب جدا می‌شود و در نهایت برآمدگی‌های سیاه کوچک (محل رشد هاگ‌ها) ظاهر می‌گردد.

روش درمان:
شاخه‌های خشک و نواحی آلوده باید سریعاً بریده و حذف شوند. سپس محل زخم‌ها را با محلول 1 تا 2 درصد سولفات آهن یا مس ضدعفونی کنید و پس از خشک شدن، با قیر باغبانی بپوشانید. حتماً از ابزار تمیز و ضدعفونی‌شده استفاده کنید تا بیماری منتقل نشود.

بیماری‌های غیرعفونی درخت سیب

برخی مشکلات درخت سیب ناشی از آفات یا قارچ نیستند، بلکه از آبیاری نادرست، کمبود مواد مغذی یا سرمای شدید به وجود می‌آیند.
کمبود نیتروژن باعث زردی برگ‌ها می‌شود، در حالی‌که مقدار بیش از حد آن رسیدن میوه را به تأخیر انداخته و طعم سیب را خراب می‌کند. کمبود فسفر نیز ریزش گل‌ها و تخمدان‌ها را در پی دارد.

1. بیماری رزت (Rosette)

این بیماری معمولاً به‌دلیل کمبود روی یا جذب ضعیف آن در خاک‌های آهکی بروز می‌کند. گاهی مصرف بیش از اندازه کودهای فسفر نیز باعث تشدید آن می‌شود.

علائم:
برگ‌ها باریک و کوچک می‌شوند و رنگی زرد مایل به سبز پیدا می‌کنند. مقاومت درخت نسبت به سرما و عملکرد کلی کاهش می‌یابد. در کمبود بور نیز میوه‌ها بدشکل و بی‌طعم می‌شوند.

درمان:
پیش از باز شدن جوانه‌ها، درختان را با محلول 3 تا 5 درصد سولفات روی اسپری کنید و دو هفته بعد از گلدهی نیز با محلول 0٫3 درصد تکرار کنید. در خاک‌های آهکی بهتر است از کودهای اسیدی استفاده و مصرف فسفر و نیتروژن را کاهش دهید.

2. کلروز غیرعفونی (Iron Chlorosis)

این بیماری در اوایل بهار، زمانی که هوا سرد و میزان آفتاب کم است، ظاهر می‌شود. دلیل اصلی آن کمبود آهن در خاک یا وجود کربنات بالا است.

علائم:
برگ‌ها به‌تدریج زرد یا سفید می‌شوند در حالی‌که رگبرگ‌ها سبز باقی می‌مانند. در کمبود شدید آهن، زردی از نوک برگ‌ها شروع می‌شود و به کل برگ گسترش می‌یابد.

برای دریافت مشاوره رایگان و اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید:

09100444986/09109107280

پرطرفدار ترین مقاله سایتمان:

سم برای ساس (بهترین سم برای ساس چیست؟)